درمان عارضه زانوی دوندگان (سندرم پتلوفمورال) ناشی از ضعف عضلات ران

سندرم درد پتلافمورال یا اصطلاحا، زانوی دوندگان، بدین خاطر این نام را گرفته است که در بین دوندگان بسیار شایع است. فشار ناشی از دویدن می‌تواند موجب تحریک و التهاب در اطراف کشکک زانو (پتلا) شود که به روی قسمت پایینی استخوان ران قرار دارد. درد ناشی از سندرم پتلافمورال می‌تواند تیز و تیر کشنده و ناگهانی و یا درد مبهم و مزمن باشد و همچنین ممکن است در هنگام دویدن برطرف شده و بعد از اتمام دویدن مجددا عود کند. هر چند در مواردی، علت بروز این درد مشکلات مکانیکی پاها است اما در اغلب موارد، علت بروز درد، عدم قدرت کافی عضلات همسترینگ و چهر سر زانو است. در صورتی که عضلات چهار سر ران ضعیف باشند، نمی‌توانند به خوبی از مفصل زانو پشتیبانی کنند. همچنین عدم انعطاف‌پذیری عضلات همسترینگ نیز موجب فشار بر مفصل زانو می‌شود. بنابراین اگر می‌خواهید دوباره به درد کشکک زانو دچار نشوید باید حرکات قدرتی و کششی عضلات همسترینک و چهار سر زانو را به برنامه‌ی خود اضافه کنید.

اگر شما به مدت بیش از سه هفته است که گه گاهی درد زانو دارید یا درد زانوی شما بعد از تمرین شدت می‌گیرد و یا این درد در روند عادی زندگی روزمره شما اختلال ایجاد کرده است، لازم است که به متخصص طب فیزیکی مراجعه کنید. تمامی موارد گفته شده از علائم درد پتلافمورال هستند. هرچقدر شما درمان را زودتر آغاز کنید، سریع‌تر بهبودی پیدا می‌کنید. هر چند این مورد به ندرت رخ می‌دهد، اما عدم درمان زانوی دوندگان و بی توجهی به آن می‌تواند موجب آسیب دائمی و غیر قابل بازگشت به غضروف زانو شود. در صورتی که درد شما خفیف است می‌توانید از کمپرس سرد و داروهای ضدالتهاب مانند ایبوبروفن یا ناپروکسن استفاده کنید و انجام دادن فعالیت‌هایی که موجب تشدید درد می‌شوند را متوقف کنید. برخی از بیماران از بریس یا چسب (تیپ) استفاده می‌کنند اما مطالعات نشان داده که این روش زمانی بهترین نتیجه را دارند که همراه با فیزیوتراپی و ورزش‌ درمانی به کار بروند. هر کدام از بیماران با سرعت متفاوت بهبود پیدا می‌کنند و مدت زمان ریکاوری شما به شدت آسیب و بدن شما بستگی دارد.دکتر پورقاسمیان متخصص طب فیزیکی و توانبخشی انواع روش‌های درمانی غیر جراحی برای درمان سندرم پتلوفمورال ارائه می‌دهند. برای دریافت اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت می‌توانید با شماره 03132372301 تماس بگیرید.

چرا به این بیماری مبتلا می‌شویم؟


تعیین کردن یک دلیل منفرد و مشخص برای درد زانوی دوندگان کار مشکلی است. درد زانوی دوندگان می‌تواند یک مشکل بیومکانیکی باشد، برای مثال در مورادی، کشکک زانو در قسمت کناره‌ی خارجی بزرگ‌تر از کناره‌ی داخلی است و یا موقعیت قرارگیری آن روی زانو بیش از حد بالا است و یا به راحتی از جای خود در می‌رود. همچنین تحلیل رفتن غضروف زانو موجب می‌شود که قابلیت جذب فشار توسط زانو کاهش پیدا کند، زیاد بودن قوس کف پا موجب کاهش جذب فشار توسط کف پا می‌شود و صافی کف پا یا چرخش زانو به داخل یا خارج نیز باعث می‌شود کشکک زانو به طرفین منحرف شود. اما زانوی دوندگان ممکن است به علل عضلانی نیز ایجاد شود. عدم انعطاف‌پذیری عضلات ساق پا و همسترینگ موجب فشار به زانو می‌شود و ضعف عضلات چهار سر ران نیز باعث می‌شود کشکک زانو به راحتی به طرفین منحرف شود. حتی حرکات تکراری در هنگام دویدن نیز می‌تواند برای ایجاد عرضه زانوی دوندگان کافی باشد.

نشانه‌های بیماری زانوی دوندگان چیست؟


زانوی دوندگان یا سندرم پتلافمورال می‌تواند یک یا هر دو زانو را درگیر کند. این مشکل اغلب بین دوندگان جوان ایجاد می‌شود و زنان تا دو برابر بیش از مردان به این مشکل دچار می‌شوند. زنان معمولا لگن پهن‌تری دارند که موجب می‌شود استخوان ران آن‌ها زاویه بیشتری داشته و فشار بیشتری به زانوی آن‌ها وارد شود. احساس التهاب در زیر کشکک زانو و خصوصا مرکز آن و حساسیت به لمس کشکک زانو از علائم زانوی دوندگان است. ممکن است بیمار دردی را به طرف عقب زانو حس کند، احساس سایش زانو داشته باشد و حس کند زانویش خالی می‌کند. بالا و پایین رفتن از پله‌ها و راه رفتن در مکان‌های نامسطح موجب تشدید علائم زانوی دوندگان می‌شود.

این بیماری چگونه تشخیص داده می‌شود؟


برای تشخیص زانوی دوندگان، پزشک در ابتدا بیمار را معاینه فیزیکی کامل می‌کند. همچنین ممکن است بیمار برخی عکسبرداری‌ها مانند عکسبرداری اشعه ایکس، اسکن ام آر آی یا سی تی اسکن را انجام دهد تا پزشک بتواند ساختارهای داخلی زانوی او را بررسی کند.

بهترین روش‌های درمان التهاب کشکک زانو چیست؟


روش درمانی بیمار به شرایط خاص او و علت اصلی بروز التهاب بستگی دارد. اما در اغلب موارد، عارضه زانوی دوندگان به طور موفقیت‌آمیزی و بدون نیاز به جراحی درمان می‌شود. روش‌های درمان سندروم ایلیوتیبیال عبارتند از:

درمان اولیه

برای تسریع روند بهبودی درد کشکک زانو اقدامات زیر را انجام دهید:

  •  تا جای ممکن به زانوی خود استراحت دهید. از انجام دادن فعالیت‌هایی مانند لانگز، اسکات و دویدن که موجب تشدید درد می‌شوند، خودداری کنید و برای بازه‌های زمانی طولانی به حالت ایستاده یا نشسته نمانید.
  •  برای تسکین درد و تورم، روی زانو کمپرس سرد بگذارید. هر 3 الی 4 ساعت، برای 20 دقیقه روی زانو کمپرس سرد بگذارید و این کار را تا 2 الی 3 روز و یا تا زمان برطرف شدن درد ادامه دهید.
  •  دور زانوی خود را باندپیچی کنید. با استفاده از یک باند کشی زانوی خود را ببندید و یا از زانوبند کشی استفاده کنید تا پشتیبانی بیشتری از مفصل زانو بکنید.
  •  زمانی که نشسته‌اید یا خوابیده‌اید، زیر پای خود پشتی بگذارید تا زانوی شما بالاتر قرار گیرد.

کفش و کفی مناسب

کفش مناسب و کفی طبی یکی از روش‌هایی است که علت التهاب کشکک زانو را رفع می‌کند. توجه کنید که کفش‌هایی با کیفیتی بپوشید که برای نوع و شکل پای شما و نحوه راه رفتن شما مناسب است. برای کسانی که ساختار پای آن‌ها مشکلاتی دارد و یا الگوی گام برداری آن‌ها غیرعادی است، استفاده از کفی طبی مخصوص نیز مناسب است.

استفاده از بریس

زانوبند‌های کشی بیش از همه برای مواقعی مناسب هستند که زانو دچار تورم شده است، مانند زانوی دوندگان. زانوبندهای کشی به دو منظور کلی استفاده می‌شوند. اول اینکه به زانو فشار کمی وارد می‌کنند. این فشار موجب کاهش تورم می‌شود و همچنین باعث می‌شود که خون‌رسانی به عضلات اطراف زانو بهتر انجام شود. این زانوبند همچنین موجب افزایش چشمگیر تحریک عصبی در زانو و فیدبک این تحریکات به مغز می‌شود و بنابراین زانو مورد توجه و کنترل بیشتری قرار می‌گیرد و روند بهبودی سریع‌تر طی می‌شود.

داروهای مناسب

می‌توانید برای تسکین درد ناشی از زانوی دوندگان، داروهای ایبوبروفن و ناپروکسن را به عنوان داروی ضدالتهاب مصرف کنید. با کاهش التهاب، درد و تورم زانو نیز برطرف می‌شود. البته این داروها عوارض جانبی نیز دارند. این داروها را تنها در موارد خاص مصرف کنید، مگر این که پزشک دستور مصرف منظم آن را داده باشد.

اهمیت فیزیوتراپی در درمان این بیماری

بعد از این که درد و تورم زانو برطرف شد، ممکن است پزشک انجام فیزیوتراپی را تجویز کند تا قدرت و دامنه حرکتی کامل زانو را بازیابی کند. هدف از انجام فیزیوتراپی، تقویت عضلات اطراف زانو و لگن و کشش عضلات منقبض است تا در هنگام ورزش کردن، عضلات پا و لگن به شیوه مناسبی منقبض شده و عمل کنند.

تاثیر ورزش

ورزش یکی از راه‌های درمان التهاب کشکک زانو است. تقویت عضلات چهار سر زانو موجب بهبود نحوه قرارگیری کشکک زانو در جای خود می‌شود و کشش عضلات ساق پا و همسترینگ نیز از جابه‌جایی کشکک جلوگیری می‌کند. در ادامه برخی از پرکاربردترین تمرینات اصلاحی برای درمان زانوی دوندگان را می‌خوانید. این حرکات به ورزشکاران کمک می‌کند از ابتلا به زانوی دوندگان پیشگیری کنند.

حرکت صدف

به پهلوی راست بخوابید و زانوهای خود را حدود 45 درجه خم کنید. پاهای خود را به هم جفت کنید و سپس به آرامی زانوی چپ را به سمت بالا ببرید تا پاهای شما به حالت صدف باز شده دربیایند. کمی صبر کنید و سپس زانوی خود را پایین بیاورید. این حرکت را برای هر طرف، 10 تا 15 بار تکرار کنید.

پل

به پشت دراز بکشید و زانوهای خود را خم کنید به طوری که کف پای شما کاملا روی زمین قرار بگیرد. به آرامی باسن خود را از روی زمین بلند کنید به طوری که کمر شما کاملا صاف شود. عضلات کشاله ران را درگیر کنید. این حالت را برای 10 ثانیه نگه دارید و سپس بدن خود را به آرامی پایین بیاورید. این حرکت را 7 تا 10 بارتکرار کنید.

پلانک

برای انجام حرکت پلانک به حالت ابتدایی حرکت شنا قرار بگیرید اما به جای کف دست، ساعد خود را روی زمین قرار دهید. کمر خود را صاف نگه دارید به طوری که با بقیه قسمت‌های بدن همراستا باشد. د این حالت دلتان می‌خواهد کمرتان را خم کنید اما باید با آن مبارزه کنید. این حالت را برای 30 ثانیه نگه دارید و این حرکت را 4 بار تکرار کنید.

بالا آوردن پا از پهلو

به پهلوی راست بخوابید و پاهای خود را صاف کنید. پای چپ خود را به سمت بالا ببرید و در بالاترین نقطه ممکن کمی مکث کنید و سپس پای خود را به آرامی پایین بیاورید. این کار را بری هر طرف، 15 بار تکرار کنید.

جراحی

هرچند این موضوع به ندرت اتفاق می‌افتد اما موارد بسیار وخیم سندرم پتلافمورال، ممکن است به جراحی نیاز پیدا کنند. پزشک می‌تواند غضروف آسیب‌دیده را بردارد و یا غضروف دیگری جایگزین آن کند و در صورت نیاز، موقعیت قرارگیری کشکک زانو را اصلاح کند تا فشار وارد شده به مفصل به طور یکسان در همه جای مفصل توزیع شود.

چگونه می‌توان از بروز زانوی دوندگان پیشگیری کرد؟


پزشکان برای پیشگیری از بروز آسیب زانوی دوندگان، اقدامات زیر را توصیه می‌کنند:

  •  چابکی و سلامت بدن خود را حفظ کنید: توجه کنید که سلامت کلی و قدرت عضلانی بدن شما به طور کلی در وضعیت خوبی باشد. اگر اضافه‌وزن دارید حتما وزن خود را کم کنید.
  •  حرکات کششی انجام دهید: قبل از دویدن، 5 دقیقه گرم کنید و سپس حرکات کششی انجام دهید. پزشک می‌تواند حرکتی برای افزایش کشش زانو به شما آموزش دهد.
  •  تمرینات خود را به تدریج شدید کنید: هرگز شدت تمرین خود را به طور ناگهانی و سریع زیاد نکنید. بگذارید تغییرات به آرامی ایجاد شوند.
  •  از کفش‌های دوی مناسب استفاده کنید: کفش‌های باکیفیتی استفاده کنید که به خوبی ضربه را جذب می‌کند و مطمئن شوید که کفش‌ها به خوبی اندازه‌ی شما هستند. اگر کفش‌هایتان بیش از حد فرسوده شده‌اند با آن‌ها ندوید. اگر کف پای صاف دارید از کفی طبی استفاده کنید.
  •  به شکل صحیح بدوید: به سمت جلو کمی خم شوید و زانوهایتان را خم نگه دارید. سعی کنید روی سطحی صاف بدوید. از دویدن روی سطح بتنی اجتناب کنید و در هنگام پایین آمدن از یک سطح شیب‌دار به صورت زیگزاگ حرکت کنید.